tantalum long beach new years eve cheap clomid why isnt viagra generic cheap viagra online in canada zithromax and alcohol livitra samples keflex for uti dosage cialis on line melbourne vic fast del famvir product information ampicillin trihydrate fs synthroid coupons discounts obetrol adhd drugs oracea doxycycline usp 40 mg viagra competitor glucovance patient assistance programgpchealth ibuprofen vs acetaminophen for pain in adults can you sell viagra on ebay 60 ventolin evohaler 100 micrograms mincorp mn fast no rx meds lamotrigine 25mg depression meclizine 25 mg medication can help lose weight cuvarlix capsules nifedipine ointment 0.2 buy viagara online no prescription zofran odt 4mg side effects viagra buy cheap prescription drugs amphetamine olanzapine street value unisom sleep tabs vs sleep gels rumafen 50 cheap viagra for sale from india parcopa discontinued periactin otc pentrexyl ampicillin symptoms of vistaril overdose lexapro generic reviews where can i buy omifin sildegra nediraj buy nolvadex canada curacne side effects esomeprazole magnesium non prescription terbinafine hydrochloride cream gabapentin 800 mg street value allegra d coupons free buy bupropion without prescription where to buy lantus cheap bystolic coupon printable methylprednisolone no rx craigslist newyork cars albedazole no script tramadol 50 mg ranitidine medication side effects otibact ear drops 15 ml equals how many teaspoons provera 10mg pregnancy erectalis 20 mg bactrim ordering information without rx paracetamol mechanism of action and effects brand viagra canada pharmacy morphine band music antabuse medication online clomid that can be paid for by paypal mirapex fibromyalgia drug comprar priligy en argentina diet pills without prescripton best dopareel tablets 7 5 high school claravis 40 mg coupons capoten side effects dose availability of cafergot keflex antibiotic information infections kamagra gel for sale ampicillin sulbactam drug action aricept side effects hallucinations levitra professional kaufen alli posted to uk clorfenamina in english singulair allergy medicine coupons trazodone withdrawal desyrel medication remeron antidepressant mirtazapine dose liquidex rui products discount eulexin side effects benicar medication lawsuits atorvastatin 20 mg recall 2012 ciproxin 500 dosage pilocarpine drug interactions canadian 80 cialis generic tadalafil made in the usa nexium generic brand buy jumex online novolog insulin tretinoin cream buy uk prednisone 20mg side effects in children propranolol on line no prescription drugstore cowboy berner bisoprolol fumarate 5mg cost silagra india 100mg cialis xalatan generic eye drops starlix 120 mg prices ritalin and alcohol bluelight awc canadian estrace cream patient reviews viagra no script no hassle medrol steroid pack and headachesmedscommedsshopmedstore optimmune ointment vicodin and alcohol overdose ibuprofen side effects ordering motilium online proviron dosage for impotence zofran odt 4mg tablets eutirox side effects finistride 5mg without pescription valtrex generic cheap costs cialis wholesale prices non prescription ventolin lorazepam online no prescription levitra oro pravastatin sodium 40 mg reviews etodolac er side effects terramycin ophthalmic ointment for human use vytorin generic brand yasminelle pilule contraceptive microgynon octreotide injections price nolvadex gynecomastia xenical roche buy online flovent hfa 220 mcg inhaler prices cheap low cost viagra sildenafil soft tablets cenveo envelope company viamedic com vfw store list of all sleeping pills malegra 100 sunrise willowbrook buying viagra overseas valtrex and breastfeeding liquid hydrocodone 7 5 street price viagra pills online malaysia cheap periactin pills topiramate 100mg picture raymeds reviews for 50 prescription drugs without prescriotion indian drug store buy the bluepill atenolol chlorthalidone 50 25 cyclidox tablets for sale drugstoreswindsor canada metallica through the never movie probenecid in gout furolin medication dictionary generic viagra super active 100mg canadian pharmacy cheap amoxil caverta online shopping malaysia where can i get alli obetrol medication list green mountain energy propecia finpecia where to buy where can i buy viagra 100gm baristanet montclair nj police officers buy gabapentin no rx cheapest prices on generic cialis buy finpecia ramipril capsules 2.5mg citrate of magnesia for colonoscopy prep buy thyroxine without prescription ropinirole drug information cheap propecia tablets levitra professional 40 mg bactrim forte prometrium side effects pregnancy aleve d sinus and cold ingredients tricor side effects muscle pain pavitra rishta citizen tv buy real levitra hydroxyzine hcl 25mg rhinocort aqua couponsrimonabant isoniazid 300mg information tiotropium pronunciation of names lipvas 10 side effects trazodone medication 50mg buy treatment for chlamydia tetracycline from canada jasmine sanders suhagra 100 cipla prometh with codeine for sale tadalafil 200 mexican pharmacy online buy lialda mesalamine medication best way to use levitra how to get viagra black market dove posso acquistare cialis generico primatene mist inhaler refill for sale metoprolol tartrate 50mg temovate gel 05 when will dapoxetine be available is clavamox for humans named brand viagra advair diskus instructions lotrel generic equivalent lagatrim tablets computerslamictal doxazosin medication guide cheap accutane from india estradiol norethindrone acetate tablets side effects disgrasil capsulas de alcachofa cialis street price viagra alternatives that work frumil wikihow diflucan over the counter permethrin spray insecticide 13.3 healthy male sirius radio fucibet cream 30g rx canada pharmacy desogestrel and ethinyl estradiol side effects caffeine withdrawal symptoms canesoral duodenal switch brand name viagra in usa generic hydrochloride trihydrate hydrochlorothiazide online us pharmacy tadalafil calox plendil side effects taking imetrex without prescrition bactroban cream uses diaper rash leconfield wines taking cialis with viagra meaning of viagra baclofen 10 mg street price vigorexin serum cheapest vagra prices in lafayette la saw palmetto in hindi cataflam 50mg tablets pain dosage reductil pastile de slabit chinezesti reichlox 500mg metronidazole tretinoin cream online pharmacy md pharmacy viagra lasix online overnight tijuana domperidone pharmacy online cenveo corporation new albany indiana advantage real estate michigan buy lisinopril without prescribition sominex sleeping pills directions lotemax eye drops dosage viagra without prescription overnight ropinirole hydrochloride side effects proscar 5mg 30 janssen cilag retin a cream phexin 750 ml zyprexa zydis buy dianabol stack with deca amsa fast precio antibiotics paypal diflucan dosage cheapest cialis super active obat valsartan brupen ampicilina 500 mg ventolin syrup for baby starcef 2007 captopril 50 mg tid sky pharmacy review imitrex generic sumatriptan price zoloft and alcohol withdrawal progesterone levels during menstrual cycle yasmine hamdan hal buy cialis online per paypal buy promethazine with codeine online pinamox caps 500mg amoxicillin every 8 lisinopril dosage for high blood pressure modafinil provigil reviews tabletten oynanan oyunlar sildenafil citrate 100mg for sale zyrtec drug interactions octreotide scan for carcinoid gnc substitute for viagra pramipexole dihydrochloride 1mg canadian pharmacy cialis macrobid and breastfeeding side effects cialis price cvs cipro 500 mg no script trimoxal 500 mg where to purchase cialis cailis over night deiieving promethazine 25mg zyrtec coupons $5 progesterone side effects weight gain is clomid use in nigeria too instant erection products in canada craigslist canada viagra uroxatral side effects drug molly vigrande 100 mg enalapril maleate side effects for dogs detrol side effects online pharmacy panic attack medicines altace generic equivalent phexin bd 750mg equals pregnant pictures of michelle obama mexitil contraindications for ultrasound dapoxetine di malaysia zolpidem 10mg overdose linezolid and renal dosing 24h pharmacy london furosemide side effects in dogs mwtformin for wwight loss in canada hydroxyzine pamoate vistaril anxiety citrate de betaine synthroid online england careprost 0.03 ambien cr side effects azithromycin purchase lady in cialis commercial conseguir cytotec en cochabamba crestor savings card 2014 sureway trinidad lamictal side effects bipolar disorder metformin over the counter bystolic side effects buy doxycycline legitimate cialis canada isoptin verapamil dosage dose worldwide pharmacy canada omeprazole 20 mg ingredients overseas promethazine codeine apodefil sildenafil 50 mg original viagra kaufen can a man use hydroxycut max for women binotal 1000 mg a quoi sert le viagra epanutin phenytoin sod slimex reviews hydrea side effects hydroxyurea 500 saroten 25mg clomid rabeprazole sodium aciphex cheap viagra paypal payment cialis overnight fedex buy roaccutane online tadalafil from usa budesonide inhalation suspension 0.5 mg/2ml cialis 5mg daily dose price over counter ed pills walmart buy viagra online no rx obetrol medication finasteride no perscription viagra online ie wholesale drugstore healtyman viagra side atarax medicine xerograx como se toma homemade viagra for men colchicine 500 mg promethazine 25mg and pregnancy venlafaxine 75mg reviews zithromax side effects in dogs vicodin pictures canadian pharmacy echeck vasotec contraindications of nitroglycerin ed brand drugs shopping online magnesium citrate laxative celecoxib capsules 100mg indian mail order medications condyline solution casodex 50 mg side effects clindamycin phosphate gel usp 1 mail order vicadin from india vimax reviews vigrx claritin dosage chart cephalexin 500 mg from canada generic cialis soft tab buspirone hcl 15mg prednisone for poison ivy alcohol buy bactroban cream female pink viagra 100mg pills cialis alternative over the counter mometasone furoate cream usp 1 best place to buy accutane online proviron side effects mesterolone steroid allopurinol side effects long term buy nosipren prednisone 20mg fucidin usa alternative zolpidem side effects weight gain cialis 5 mg from the pill store intimax 100 what is normal dose of cialis relafen 750 mg dosage propranolol anxiety avana skyway apartments review thailand fluconazole direct buy buy cialis in singapore 166 colchicine treatment for arthritiscombivent cost of zoloft without insurance buy synthroid online no rx buy antibiotics online canada imodium in quanto fa effetto elocon ointment to buy erectalis paypal customer generic viagra150mgviagra150mgviagra400mgviagraindiaviagrajapanviagramaxviagranplusviagrastorevibramycin allegra d coupons printable 2013 canadian vicoprofen supradol sublingual indications kemadrin injection for osteoporosis sertraline medication and alcohol top pills buy viagra pill doxinyl medication for depression soviclor tabse metrotab church chattanooga tn airport citalopram hydrobromide side effects in spanish harga true face does nexium have a generic equivalent meclizine 12.5mg tablets otc ventolin dosage for babies aciphex side effects delete vosteran search engine depo provera and pregnancy symptoms cialis online in australia sildenafil teva prezzo antibiotics online trusted sites herbal cialis exelon stock split can you take revatio for erectile dysfunction ezetimibe 10mg simvastatin 80mg astromenda search get rid of bentyl 20 mg dosage buy canadian viagra online can i go to a minute clinic for viagra tegretol medication for seizures vasotec contraindications cialis wiki canadian rx 24 catafast medicine dictionary diovan hct side effects complications harga obat cytotec aldactone 50 mg acne percocet vs vicodin while nursing digoxina 0 25 movies protonix vs nexium prevacid kosovarja chat room can tamsulosin get you high buy levitra next day delivery primox tablets for sale differin adapalene gel side effects cardinal community credit union scholarship cytotec side effects doxycycline with paypal buy viagra in australia erlamycetin ointment synonym aricept 5mg info buy xenical 120mg online therapy appointment scheduling software albuterol no prescription cipro antibiotic uses female viagra for sale ranbaxy laboratories progesterone cream side effects therapy management corporation herb viagra green box thalidomide babies photos 650 chopper dapoxetine plus cialis betnesol injection pregnancybetneval algodones mexico purple pharmacy kwikmed inc mebendazole drug store canada viagra no prescription online pharmacy how to get plavix for free acheter cialis en ligne zithromax side effects in toddlers oracea 40 mg doxycycline doxycap 100mg morphine low cost zetia buy furosemide 20 mg over the counter diclobru instructional design mircette birth control pills and weight gain cheap erectile dysfunction drugs vagiral ovulos y cytoxan chemotherapy treatment for breast cancer domperidone without script microzide hydrochlorothiazide 25mg hypertension donde venten cytotec en estados unidos any connection with neurontin and weight gain percocet and alcohol combination fasigyn 500mg tablets aripiprazole buy womens viagra online neurocet painkillers frumil tabs for bass cialis with prescription moduretic medication wellbutrin xl side effects acne generic cialis united states viagra dealers zithromax side effects diarrhea starcef 100 mg buy cheap cealis using pay pal losartan side effects coughing donormyl side effects necesito comprar cialis cheapest prices for viagra 100mg mebendazole over the counter canada minoxidil 5 solution for women medsindia ltd misoprostol for miscarriages zofran over the counter when will alli be back in stock lamisil side effects

قطب علمی آموزش الکترونیکی دانشگاه علوم پزشکی شیراز


Untitled document


بهترین زمان بارداری بین روزهای 8 تا 21 قاعدگی است ، و این زمانی است که ممکن است شما هنوز ندانید که حامله هستید.




در این جستار به این سوالات شما پاسخ داده می شود :

1. چرا آمادگي براي بارداري مهم است؟

بهترین زمان بارداری بین روزهای 8 تا 21 قاعدگی است ، و این زمانی است که ممکن است شما هنوز ندانید که حامله هستید. در اين زمان اجزای صورت و اعضاي بدن مانند قلب و كليه‌ها شروع به شكل‌گيري مي‌كنند. هر چه كه شما مي‌خوريد و مي‌نوشيد روي جنين اثر مي گذارد همچنین قرار گرفتن در معرض تشعشعات، فلزات سنگين مانند سرب، مس، جيوه، اسيدها و گازهاي بيهوشي مضر است.

هر زمان كه تصميم به باردار شدن گرفتيد، با پزشك مشورت كنيد تا از لحاظ جسمي مورد معاينه قرار بگيريد. پزشك ممکن است براي شما درخواست آزمایش‌هایی نیز بکند. اين آزمايش‌ها مشخص مي‌كنند كه آيا شما مشكلي داريد كه در طول دوران بارداري به شما و نوزادتان آسيب بزند يا خير؟ بهتر است بدانيد كه بسياري از اين مشكلات قابل پيشگيري هستند.


2. معاينات و آزمايش‌های قبل از بارداري کدامند؟

در معاینه‌های بالینی قبل از زایمان معمولاً به این نکات بیشتر توجه می‌شود:

  • گرفتن تاريخچه پزشكي : این کار به پزشک کمک می‌کند اطلاعاتی در مورد بیماری های قلبی، مشکلات احتمالی ارثی و ... به دست آورد.
  • اندازه‌گيري فشار خون: اطلاع از فشار خون پایه باعث می‌شود پزشک متوجه تغییرات فشار خون در دوران بارداری شود.
  • اندازه‌گيري وزن مادر: اضافه وزن قبل از بارداري احتمال ابتلا به فشار خون بالا و ديابت را افزايش داده و درد زايمان را بيشتر مي‌كند.
  • آزمايش پاپ اسمير: این آزمایش برای تشخیص سرطان دهانه رحم و پیشگیری از آن انجام می‌شود.
  • آزمايش خون: کم خونی مادر اثرات جبران ناپذیری بر روی کودک می گذارد

° گروه خونی و RH: دانستن گروه خونی و RH مادر برای پیشگیری از مشکلات حین زایمان و برنامه‌ریزی برای تزریق آمپول روگام در بارداری و بعد از زایمان، ضروری می‌باشد.

° هموگلوبین

  • آزمايش تجزیه ادرار : که برای تشخیص عفونت‌ها و سایر مشکلات ادراری انجام می‌گیرد
  • معاينه دهان و دندان: این کار به منظور درمان دندان‌هاي خراب و عفونت لثه انجام می‌شود.


3.  آیا احساس تهوع در حاملگی طبیعی است؟

علاوه بر احساس تهوع که در هر زماني از شبانه‌روز ممکن است ایجاد شود و طبیعی است؛ علائم زیر نیز طبیعی هستند و ممکن است دیده شوند:

  • احساس تغيير در مزه غذاها
  • علاقه زياد به خوردن برخي از غذاها (ويار)
  • احساس يك مزه فلزي در دهان
  • حساس شدن سینه‌ها و ايجاد تغييراتي در آنها
  • احتياج بيشتر به دفع ادرار(تكرر ادرار)
  • خستگي و سرگيجه در هر زماني از روز
  • تغييرات مداوم خلق و خو
  • افزايش ترشحات طبيعي مهبل


4.  سن حاملگی چگونه مشخص می‌شود؟

در صورتي كه مشخص شد شما باردار هستيد براي تعيين سن حاملگي بايد اولين روز آخرين خونريزي ماهيانه را به عنوان اولين روز حاملگي در نظر بگيريد. حاملگي‌هاي طبيعي معمولاً بين 38 تا 42 هفته طول مي‌كشد.

تمام توضيحاتي كه در خصوص بارداري و شرايط آن در اينجا گفته مي‌شود مربوط به زايمان‌هاي طبيعي و بي‌خطر است مادراني كه سابقه زايمان‌هاي پرخطر دارند( سابقه زايمان زودرس، سقط، مشكلات ژنتيكي و ...) از اين قواعد مستثني هستند.



5.  در ماه‌های مختلف بارداری چه نکات مهمی وجود دارد؟


ماه اول بارداري

وضعيت جنين

در پايان اين ماه جنين كه از برخورد اسپرم مرد با تخمك زن در لوله رحم ايجاد شده (لقاح) در ديواره رحم لانه‌گزيني کرده است.

وضعيت مادر

بعضي از اولين علائم حاملگي مشابه علائمي هستند كه در دوران قاعدگي رخ مي‌دهند، مانند خستگي، ‌درد و سوزش در سینه‌ها و تغييرات روحي

رعايت عادت‌هاي بهداشتي سالم، ‌انجام تمرينات ورزشي مناسب و يك رژيم غذايي سالم كه حاوي مقادير زيادي ميوه و سبزيجات است از همين حالا ضروري است. اگر تا به حال به پزشك مراجعه نكرده‌ايد، سريع‌تر اين كار را انجام دهيد. توجه داشته باشيد كه از همين زمان از مصرف دارو حتي مسكن‌ها بدون تجويز پزشك جداً خودداري نمايد.



ماه دوم بارداري

وضعيت جنين

در اين مرحله از رشد و نمو جنين، ابتدا قلب و سيستم گردش خون اوليه و سپس چشم‌ها،‌ گوش‌ها و دهان ساخته مي‌شوند.

در پايان اين ماه اگر سونوگرافي كنيد،‌ تپش قلب جنين را مشاهده خواهيد كرد. همچنين دست‌ها و پاها رشد و نمو كرده و آرنج و انگشتان دست‌ها شروع به ظاهر شدن مي‌كنند. در پايان اين ماه جنين تقريباً 1 سانتي‌متر طول دارد.

وضعيت مادر

اكنون خونريزي قاعدگي شما به تاخير افتاده و احتمال مي‌هيد كه باردار شده‌ايد البته مي‌توانيد با استفاده از وسايل مخصوص تشخيص حاملگي كه در داروخانه‌ها موجود است و يا انجام آزمايش ادرار از بارداري خود مطمئن شويد.

شما ممكن است اغلب احساس گرسنگي كنيد و يا دچار تهوع شويد (مخصوصاً صبح‌ها). همچنين بزرگ شدن رحم باعث فشار آوردن به مثانه شده و مرتباًً ‌نياز به دفع ادرار پيدا خواهيد كرد.

توصيه‌هاي زير مي‌تواند به شما در كاهش تهوع صبحگاهي (يا شبانه) كمك كنند:

  • وعده‌هاي غذايي بيشتر با حجم كمتر
  • پرهيز از غذاهاي پرچرب و پرادويه و پرهيز از بوي غذاي در حال طبخ
  • اجتناب از زياد پركردن و يا خالي گذاشتن معده به مدت طولاني
  • استفاده از هواي آزاد
  • مصرف مواد غذايي خشك و سبك مانند نان خشك يا بسكويت و مصرف مواد قندي در صبحگاه و قبل از برخاستن از بستر

علائمي كه در حاملگي ايجاد مي‌شوند نه تنها از نظر شدت آنها از خانمي به خانم ديگر متفاوت است بلكه در يك خانم نيز كه چند بار حامله شده، اين علائم مي تواند در هر حاملگي او متفاوت باشد.

در پايان اين ماه رحم شما به اندازه يك پرتقال مي‌باشد و وزن بدنتان ممكن است یک كيلو اضافه و يا كم شده باشد كه هر دوي اين موارد در اين مرحله از حاملگي طبيعي هستند. افزايش ترشح چربي در پوست در اين دوران باعث مي‌شود پوست شما همانند دوران نوجواني چرب شده و جوش بزند. اين مشكلات بعد از پايان سه ماهه اول بارداري كه هورمون‌هاي بدن به تعادل مي‌رسند و يا بعد از زايمان برطرف مي‌شوند.

به منظور تامين ميزان كلسيم مورد نياز مادر و نوزاد مصرف فراورده‌هاي لبني(شيري) 3 تا 4 مرتبه در روز توصيه مي‌شود. ضمناً از مصرف گوشت، تخم‌مرغ و ماهي بصورت نيم پخته پرهيز كنيد.

انواع مواد معدني و ويتامين‌هاي مكمل را بدون تجويز پزشك مصرف نكنيد، زيرا مصرف بالاي بعضي از اين ويتامين‌ها مانند ويتامين A براي مادر و نوزاد مضر هستند. بهتر است مواد معدني و ويتامين‌هاي مورد نياز بدنتان را از طريق مواد غذايي،‌سبزيجات و ميوه‌ها تامين كنيد.



ماه سوم بارداري

وضعيت جنين

در ابتداي اين ماه غضروف‌ها و استخوان‌ها شروع به تشكيل شدن مي‌كنند، ساختمان اوليه چشم‌ها در حال شكل‌گيري است و زبان شروع به ظاهر شدن مي‌كند. در پايان اين ماه تقريباً تمام اعضاء و ساختمان‌هاي بدن جنين تشكيل شده‌اند و جنين تا زمان وضع حمل به رشد و نمو ادامه مي‌دهد. همچنين دستگاه تناسلي جنين در پايان اين ماه بر اساس ويژگي‌هاي جنسي او شروع به متمايز شدن مي‌كنند.


وضعيت مادر

سوزش سردل، سوء هاضمه، تغيير در ميل جنسي(افزايش يا كاهش)، حساس‌تر شدن پستان‌ها، تغيير در خلق‌ و خوي مادر و ايجاد لك در صورت از عوارض اين مرحله از بارداري هستند اما نگران نباشيد زيرا اين تغييرات موقتي هستند.

از اواخر اين ماه ممکن است تهوع شما كمتر و اشتهايتان بهتر شود و كمتر احساس خستگي خواهيد كرد( اما به خاطر داشته باشيد بخاطر ويارتان غذاهاي با كالري زياد اما با ارزش غذايي كم را زياد مصرف نكنيد) همچنين رحم شما با رشدي كه مي‌كند به سمت بالا و جلو كشيده مي‌شود و باعث مي‌شود رحم زياد بر روي مثانه فشار وارد نكند و نياز شما به دفع ادرار كمتر شود. اكنون كه حال شما بهتر از قبل شده زمان خوبي براي انجام تمرينات ورزشي مناسب حاملگي است. پياده‌روي و شنا بهترين ورزش‌ها در اين دوران هستند. اين ورزش‌ها سبب آسان‌تر شدن زايمان مي‌شوند،‌ اما از انجام ورزش‌های سنگین در هواي گرم و محيط‌هاي بسته و بدون تهويه مناسب هم پرهيز كنيد.

بخاطر داشته باشيد كه هيچگاه در دوران بارداري اقدام به گرفتن رژيم غذايي براي لاغر شدن نكنيد.

اگر دچار سردرد و يا احساس سبكي در سر شديد و يا تهوع شما بعد از 3 ماه ادامه پيدا كرد و سبب كاهش وزن شما شد با پزشك خود مشورت كنيد.


ماه چهارم بارداري

وضعيت جنین

اكنون صورت جنين خيلي بيشتر شبيه انسان‌هاست. طول بدن جنين اكنون به 9 سانتي‌متر رسيده است و وزن او حدود 30 تا 60 گرم مي‌باشد. دست‌هاي جنين شروع به حركت كرده و حتي ناخن‌هاي انگشتان دست‌ها و پاها در حال رشد كردن هستند و جنين تمام مواد غذايي خود را از طريق جفت دريافت مي‌كند. در پايان اين ماه مي‌توانيد حركت جنين را احساس كنيد.

وضعيت مادر

به سه ماهه دوم بارداري خوش آمديد. سه ماهه دوم بارداري راحت‌ترين و لذت‌بخش‌ترين دوره بارداري مي‌باشد. اكثر مشكلاتي كه در اوايل حاملگي ايجاد شده اند تا كنون از بين رفته و يا اينكه بزودي برطرف خواهند شد و در صورتي كه اولين زايمان را تجربه مي كنيد شكم شما هنوز آنچنان بزرگ نشده است.

اگر در اين زمان به علت كندتر شدن حركت عضلات روده‌ها دچار يبوست شده‌ايد، با مصرف ميوه و سبزيجات مقدار فيبر رژيم غذايي‌تان را افزايش دهيد و مصرف آب و مايعات و ورزش منظم را نيز فراموش نكنيد. (از نوشيدن مايعاتي مانند چاي و نوشابه كه باعث تشديد يبوست مي‌شوند خودداري كنيد)

ماه پنجم بارداری

وضعيت جنین

در این دوره جنین رشد سریعی پیدا می‌کند و وزنش به حدود 250 گرم می‌رسد. در این مرحله یک ماده سفید پنیر مانند بر روی پوست جنین تشکیل می‌شود که وظیفه این ماده حفاظت پوست جنین از مایع اطرافش می‌باشد. جنین همانند یک نوزاد دارای ساعت‌های خواب و بیداری است. در پایان این ماه موهای سر جنین شروع به رشد می‌کنند و اگر کودک شما دختر باشد رحم او شروع به ساخته شدن می‌کند.

اگر شما متوجه شده‌اید که شکم شما گاهی اوقات دچار حرکات پرشی منظمی می‌شود، هیچ نگرانی به خود راه ندهید زیرا ممکن است بعلت سکسکه کودک شما باشد.

وضعيت مادر

اگر تا کنون تکان خوردن جنین را در رحمتان احساس نکرده اید احتمالاً الان این احساس را خواهید داشت، و در صورتی که سونوگرافی انجام دهید جنسیت کودک مشخص خواهد شد.

احساس سرگیجه، سبک بودن سر و بی‌حالی در طی دوران بارداری طبیعی می‌باشد، اما اگر بطور مداوم و به شدت تکرار شوند بهتر است به پزشکتان در این باره اطلاع دهید.

با مصرف مایعات زیاد، داشتن یک رژیم غذایی سالم و استفاده از لوسیون‌ و روغن‌ها بر روی پوست می‌توانید از شدت خارش و خشکی پوست خود کم کنید.


ماه ششم بارداری

وضعيت جنین

با شروع ماه ششم بارداری سرعت رشد جنین شروع به کم شدن می‌کند. اندازه دست‌ها و پاها به تناسب خواهند رسید. پلک‌ها و ابروها تشکیل شده و مغز رشد سریع خود را آغاز می‌کند. در پایان این ماه وزن جنین به حدود 600 گرم خواهد رسید.

وضعيت مادر

اکنون احتمالاً حامله بودن شما از نظر ظاهری برای اطرافیانتان مشخص خواهد شد، و شما حرکتهای جنین را بخوبی در رحمتان احساس خواهید کرد. نوشیدن مقادیر زیاد آب و استراحت در حالیکه سطح پاها بالاتر از سطح بدن باشد می‌تواند در برطرف کردن ورم پا و مچ پای شما مؤثر باشد.

به علت افزایش وزن بدن در این مرحله بهتر است کفش‌های پاشنه کوتاه بپوشید، از نشستن و ایستادن به مدت طولانی پرهیز کنید.


ماه هفتم بارداری

وضعيت جنین

در پایان این ماه بدن جنین گوشتالو و گردتر شده، عضلات به تدریج در حال بیشتر شدن و ریه‌ها قادر به نفس کشیدن هستند، اما اگر جنین الان متولد شود نفس کشیدنش با زحمت روبرو خواهد شد.

از آنجا که گوش‌ها بطور کامل تشکیل شده اند می‌توانید بیشتر با جنین خود صحبت نمایید زیرا او حالا می تواند صدای شما را تشخیص دهد.

وضعيت مادر

به سه ماهه سوم بارداری خوش آمدید!

اکنون اندازه رحم شما اندازه یک توپ فوتبال است. رحم بزرگ شده و به قسمت پشت و لگن شما فشار وارد آورده و ممکن است باعث بروز دردهایی در کمر و پاهای شما شود. با استراحت، تغییر وضعیت بدن و یک حمام آب گرم می توانید درد را کاهش دهید. همچنین در ماه‌های آخر بارداری به علت افزایش وزن ممکن است به واریس مبتلا شوید در این صورت با استراحت منظم و زیاد ضمن انجام کارهای روزانه، با بالا بردن سطح پاها بالاتر از سطح بدن چندین بار در روز و استفاده از جوراب‌های الاستیک محافظت‌کننده می‌توانید از شدت آن کم کنید که البته بعد از زایمان بهبود خواهد یافت

اگر ناگهان احساس کردید که رحم شما منقبض و سپس شل شد نگران نشوید. این انقباضات طبیعی بوده و معمولاً بدون درد هستند و زمان‌های ایجاد آن نامنظم می‌باشد. به علت نزدیک شدن رحم شما به قفسه سینه‌تان ممکن است ریه ها در هنگام تنفس بطور کامل متسع نشوند و تا حدودی دچار تنگی نفس شوید، اما نگران نباشید کودک شما دچار کمبود اکسیژن نخواهد شد.

در یک حاملگی طبیعی ماه هفتم و هشتم بارداری باید هر دو هفته یکبار به مطب پزشک مراجعه نمایید و از شروع ماه نهم تا هنگام زایمان هر هفته باید این کار را انجام دهید. در این ملاقات‌ها پزشک اندازه و طول رحم را اندازه‌گیری می‌کند تا مطمئن شود جنین در حال رشد است. آزمایش ادرار، بررسی وزن و فشار خون مرتباً انجام می گیرد.


ماه هشتم بارداری

وضعيت جنین

در اواخر این ماه جنین شما حدود یک کیلو و هشتصد گرم وزن خواهد داشت. سرعت نمو مغز در این دوره بیشتر است. جنین اکنون به نور، صدا، مزه و بو حساس می‌باشد و تنها عضوی از بدن که هنوز بطور کامل تکمیل نشده ریه‌ها می باشد.

وضعيت مادر

اکنون هنگامی است که خارش پوست، تنگی نفس، بواسیر، انقباض‌های پاها، سوزش سردل، سوء هاضمه و درد عضلات می توانند باعث ناراحتی مادران باردار شوند. بخاطر داشته باشید که این مشکلات موقتی می باشند، پس بر روی جنبه‌های مثبت بارداری تمرکز کنید.

بهترین وضعیت خوابیدن برای یک خانم حامله آن است که به سمت چپ بخوابد.

همچنان که استخوان‌های جنین شما سفت‌تر می‌شوند و اندازه‌شان بزرگتر می‌گردد، نیاز شما به کلسیم خیلی بیشتر از قبل می‌شود. رژیم غذایی حاوی مقادیر کافی کلسیم، پروتئین، آهن و اسید فولیک را فراموش نکنید. خوردن غذا با حجم کمتر و به دفعات بیشتر و پرهیز از خم شدن یا صاف دراز کشیدن موجب خواهد شد تا حدودی از سوزش سردل و سوء هاضمه کاسته شود.


ماه نهم بارداری

وضعيت جنین

در شروع این ماه وزن جنین تقریباً دو و نیم کیلوگرم است. حالا دیگر جنین آنقدر بزرگ شده که بیشتر حجم رحم را اشغال کرده و جای زیادی برای حرکت و چرخش جنین وجود ندارد. با اینکه هنوز چهار هفته دیگر به زایمان باقی است اما جنین تقریباً به رشد نهایی خود رسیده است.

وضعيت مادر

کمی ورم کردن در خانم‌های حامله طبیعی است، اما اگر دچار سردرد شدید، تاری دید، افزایش ناگهانی ورم (بخصوص ورم صورت) در طی 2 یا 3 روز، درد شکم، تهوع، استفراغ و بی‌حالی شدید سریعاً با پزشک خود تماس بگیرید.

در این زمان انقباض‌های رحمی که معمولاً بدون درد هستند شدیدتر شده و ریتم خاصی هم ندارند. این انقباض‌ها باعث می‌شوند که بدن شما برای انقباض‌های اصلی در زمان زایمان آماده شود. توصیه می‌شود که مقاربت جنسی در این ماه صورت نگیرد.


6.  در زایمان طبیعی چه نکاتی بایستی رعایت شود ؟

وضعیت جنین: در پایان ماه نهم وزن جنین حدود 3 کیلوگرم است که روزانه 30 گرم به وزن او اضافه می شود و طول آن حدوداً 50 سانتی متر می‌باشد. کودک شما آخرین روزهای حضور خود در رحم را طی می‌کند

وضعیت مادر: در این مرحله بدن شما خود را آماده زایمان می‌کند. ترشحات مهبل نیز ممکن است بیشتر شده باشد. انقباض‌های کاذب و دروغین حاملگی که در این هفته ایجاد می‌شوند غیرمنظم بوده و می‌توانند خیلی دردناک باشند. این انقباض‌ها ممکن است در هر جایی از بدن شما مثل کمر، زیر شکم و لگن احساس شوند. انقباض های واقعی زایمان از بالای رحم شروع شده و سپس به تمام قسمت‌های رحم گسترش می یابند و از قسمت کمر به لگن می روند. انقباض‌های واقعی زایمان منظم، قوی‌تر و دردناک تر شده و با تغییر وضعیت شما از بین نمی‌روند.

به منظور آمادگی برای تولد، در اغلب موارد جنین می‌چرخد و سرش به سمت پایین قرار می‌گیرد. در مورد جنین شما نیز به همین شکل خواهد بود، سر در قسمت لگن مادر قرار می‌گیرد و کودک آماده می‌شود تا به دنیا سلام کند!




7.  یک زایمان طبیعی چگونه پیش می‌رود ؟

زایمان طبیعی را می توان به 3 مرحله تقسیم نمود:

1.        در مرحله اول زایمان، دردهای زایمان یا همان انقباض های رحمی شدیدتر شده و دهانه رحم نرم و کاملاً باز می شود

2.        در مرحله دوم زایمان از وقتی شروع می‌شود که مادر با زور زدن باعث بیرون آمدن نوزاد از رحم می شود. در صورتی که زایمان اول باشد حدود 2 ساعت و در صورتی که چندمین زایمان یک خانم باشد، این مرحله در  20- 15 دقیقه کامل می‌شود.

3.        در مرحله سوم زایمان نیز جفت از رحم خارج می شود.

بعد از بهبودی از عوارض زایمان اگر احساس آمادگی می‌کنید می توانید پیاده‌روی و تمرینات بدنسازی را شروع کنید. ورزش بعد از زایمان علاوه بر کاهش وزن در موارد زیر به شما کمک می‌کند:

  • کاهش استرس، اضطراب و افسردگی
  • سفت و محکم شدن ماهیچه‌های شکمی و لگن که کشیده شده‌اند
  • افزایش انرژی بدن




اسلاید این قسمت در دست تهیه است.










هفته‌های 9- 1

(نوشتار این ویدئو)

در هفته اول حاملگی، تخمک بارور شده شما (بلاستوسیست)، به سمت رحمتان حرکت خواهد کرد. اندازه این تخمک تقریباً معادل نوک یک خودکار است. در این روزها، سلول‌ها(یاخته‌ها) درون تخمک به یکدیگر می‌چسبند و دسته‌های سلولی را تشکیل می‌دهند. توده سلول‌های داخلی، جنینتان را تشکیل خواهد داد. سلول‌های خارجی، کیسه آمنیوتیک جنین[1] و جفت[2] را تشکیل خواهند داد. سپس بلاستوسیست در طی فرایندی بنام محافظت، پوشش دفاعی را در اطراف خود ایجاد می‌کند و سپس در درون دیواره مرطوب رحمی فرو می‌رود.

در حدود هفته پنجم، جنین در حال رشد شا به اندازه یک دانه کنجد می‌شود. سلول‌هایی که قبلاً توده سلول‌های داخلی بلاستوسیست را شکل داده اند، شروع به منظم شدن و سازماندهی می‌کنند و به جنین و اندام‌های اولیه‌اش شکل می‌دهند. مغز و طناب نخاعی جنین بواسطه پوست شفافش قابل رؤیت است.

در همین زمان، سیستم گردش خون جنین شکل می‌گیرد و قلبش شروع به تپیدن می‌کند. جنین شما بیشتر شبیه یک بچه قورباغه است تا یک انسان. وی اکسیژن و مواد مغذی را از طریق بند ناف[3] و کیسه آمنیوتیک که اخیراً شکل گرفته‌اند بدست می‌آورد.

در هفته نهم، دم جنینی از بین رفته است(محو می‌شود) .با بیرون زدن دست‌ها، پاها، انگشتان و پدید آمدن بینی، دهان و چشم‌ها و همچنین لاله بسیار کوچک گوش‌ها جنین روز به روز بیشتر به انسان شبیه می‌شود. اکنون جنین شما به اندازه یک دانه انگور و وزنش حدود 28 گرم است.

باورش سخت است که چگونه در این زمان کوتاه، یک سلول با چنین سرعتی تکامل پیدا کند و پیکره بی‌نقص جنین را تشکیل دهد.


[1] - درونی ترین غشایی که جنین را در بر می‌گیرد و کیسه آمنیون یا کیسه آب را تشکیل می‌دهد

[2] - عضوی که در اثر رشد و گسترش تخمک بارور شده در جدار رحم تشکیل می‌شود و در مبادلات بین جنین و مادر دخالت دارد.

[3] - ساختمان طنابی شکل که جنین را به جفت وصل می‌کند و شامل سرخرگ و سیاهرگ نافی است.













هفته‌های 14- 10


(نوشتار این ویدئو)

در هفته دهم، اندازه جنین به سختی به اندازه یک پرتقال می‌رسد. وی در این زمان وارد مرحله رشد جنینی شده و حالات صورت و جوانه های دندانی‌اش[4] شکل می‌گیرد. در طی هفته‌های بعد، بافت‌ها و اعضای جنین به سرعت رشد می‌کنند و کامل می شوند. پرده میان انگشتان دست و پای جنین از بین می‌رود و ناخن‌ها و اثر انگشت‌ها شکل می‌گیرند. در این زمان جنین می‌تواند مشتش را باز و بسته کند و انگشتان پایش را خم کند. به دلیل وجود ماهیچه‌های در حال رشد و واکنش‌های مربوط به آن، اکنون جنین اندام‌هایش را حرکت می‌دهد و طوفان به پا می‌کند. اما اگر این اولین کودک شماست، احتمالاً تا هفته‌های 20-18 تکان خوردن‌هایش را احساس نخواهید کرد.

بواسطه پوست نیمه شفاف جنین، اعضای حیاتی بدنش قابل مشاهده هستند از جمله مغز در حال تکامل، سیستم عصبی، روده‌ها و کبد که به جای کیسه زرد که در حال ناپدید شدن است گلبول‌های قرمز خون را می سازد.

اکنون فعالیت بند ناف بیشتر می‌شود. یک سیاهرگ، اکسیژن و خون مغذی شده را به جنین می رساند. سپس دو سرخرگ، این خون را از بدن خارج می‌کنند.

در حدود هفته دوازدهم، کلیه ها شروع به تولید ادرار می‌کنند و بزودی جنین این تولیدات را در مایع آمنیوتیک دفع می‌کند. سپس جنین این مایع را می‌بلعد و دوباره فرایند ادامه می یابد. در هفته چهاردهم، گوش و چشم‌های جنین در جای اصلی خود قرار می‌گیرند. وی می‌تواند چشمان خود را بصورت نیمه باز کند،  اخم کند و صورت خود را در هم بکشد.

هم اکنون شما سه ماهه دوم حاملگی را آغاز می‌کنید که اکثر زنان از آن به عنوان بهترین دوران حاملگی شان یاد می‌کنند.


[4] - جوانه‌هایی که بعداً تبدیل به دندان می شوند.











هفته‌های 20- 15


(نوشتار این ویدئو)

در هفته‌های 15 تا 20 ، اندازه جنین دو برابر می‌شود. همان‌طور که بدنش رشد می‌یابد، سیستم عصبی‌اش به سرعت کامل می‌شود. بافت‌های عصبی جنین، مغزش را به سرتاسر بدن مرتبط می‌سازد. این بافت‌ها از مغز شروع می‌شوند و در امتداد ستون فقرات و نیم تنه و دست و پاها ادامه می‌یابند.

در این دوران استخوان‌بندی جنین نیز تغییر می‌کند. غضروف‌های نرم جای خود را به استخوان‌های محکم می‌دهند. این عمل ابتدا در دست و پاها رخ می‌دهد.

رشد و پیشرفت حواس پنجگانه افزایش می یابد. مغز جنینتان مکان‌های خاصی را برای حواس بویایی، چشایی، شنوایی، بینایی و لامسه تعیین می‌کند. در این مرحله احتمالاً جنین قادر به شنیدن ضربان قلب و صدای شما است. پس با صدای بلند برایش آواز شاد بخوانید.

در این زمان ممکن است جنینتان حتی انگشت شصتش را بمکد.

در حدود هفته هجدهم، شما یکی از مهیج‌ترین قسمت دوران بارداریتان را تجربه خواهید کرد. مثلاً حرکات جنینتان را احساس می‌کنید. در ابتدا ممکن است دست و پای خمیده و نرم جنین به آرامی حرکت کنند، اما در هفته‌های بعد، این اعضا قوی‌تر می‌شوند و تکان های بیشتری می‌خورند.

در هفته بیستم، وزن جنینتان کمی بیش از 280 گرم و اندازه‌اش (از نوک سر تاکف پا) حدود 24 سانتی متر می‌شود.( حدوداً اندازه یک موز)

هفته بیستم، هفته بسیار مهمی است. زیرا که شما نیمی از حاملگی خود را گذرانده‌اید.











هفته‌های 27-21


(نوشتار این ویدئو)

بین هفته‌های 21 تا 27 ، حس لامسه جنین افزایش می‌یابد و اثر انگشتانش شکل می‌گیرد.

هنگامی که شکمتان را بمالید یا به آرامی فشار دهید، ممکن است تکان خوردن جنین را حس کنید. اکنون جنین می‌تواند صورتش یا هر چیزی که در دسترسش باشد مثل بند ناف را  احساس کند.

در حدود هفته بیست و سوم، جنین می‌تواند عمل بلع را انجام دهد. احتمالاً شما بزودی متوجه سکسکه‌های جنینی می‌شوید. نگران نباشید. سکسکه یکی از قسمت‌های معمول رشد و پیشرفت جنینتان است و سکسکه‌های متعدد در طول روز، امری عادی بشمار می‌آید. شش‌های او از میلیون‌ها شاخک تشکیل شده است که نایژه نام دارند. تا حالا بطور خارق العاده‌ای، جنین عمل تنفس را با وارد و خارج کردن مایع آمنیوتیک  به درون شش‌هایش، انجام داده است.

در هفته 24، جنین با بهره گیری از مراقبت‌های پزشکی دقیق، می‌تواند خارج از رحم مادر زنده بماند.

درهفته 27، پلک‌های جنین بطور غیر ارادی باز می‌شوند اما او هنوز درست قادر به دیدن نیست. لب‌هایش شکل می‌گیرند و  پرزهای چشایی بسیار کوچکی روی زبانش بوجود می‌آیند. حدود 900 گرم وزن دارد و قدش به حدود 34 سانتی متر می‌رسد. اکنون تنها سه ماه دیگر را پیش رو دارید.








هفته‌های 38-27


(نوشتار این ویدئو)

شما و جنینتان سه ماهه آخر بارداری را با هم آغاز می‌کنید. درهفته 28، وزن جنین فقط کمی بیشتر از 900 گرم می‌شود. وزن جنین در زمان تولدش 3 برابر الان خواهد شد. لایه‌ای از چربی بر روی بدنش تشکیل می‌شود تا او را در خارج از رحم گرم نگه دارد. اسکلت بندی‌اش محکم‌تر می‌شود. استخوان‌های سرش هنوز به یکدیگر متصل نشده‌اند و این امکان را می‌دهد تا در هنگام عبور از مجرای زایمانی، این استخوان‌ها بتوانند اندکی به هم نزدیک شوند.

میلیون‌ها سلول عصبی تشکیل شده و در مغز جنین برانگیخته می‌شوند و با ایجاد ارتباطات، زمینه یادگیری جنین در داخل و خارج از رحم را فراهم می‌آورند.

اکنون جنین شما می‌تواند چشمانش را باز کند و نوری را که به درون رحم مادر می‌تابد، ببیند. او همچنین می‌تواند بشنود پس با نوزادتان صحبت کنید و برایش آواز بخوانید.

وقتی که زمان زایمان شما نزدیک می‌شود، ذرات ریزی با نام قشر پنیری از بدن جنین جدا می‌شود . این ماده سفیدرنگ پنیرمانند که همه بدن جنین را می‌پوشاند، پوستش را از مایع آمنیوتیکی که در آن غوطه‌ور است محافظت می‌کند. جنین بعضی از این ذرات به همراه سایر ترشحاتی که از طریق سیستم گوارش عبور می‌کند می‌بلعد تا اولین حرکات روده‌ای او تشکیل شود.

در هفته 37 پوست جنین صورتی رنگ و نرم است، کمتر چروکیده و بیشتر به یک جنین شباهت دارد. روزانه حدود 29 گرم وزن اضافه می‌کند و حدود 2 کیلو و 700 گرم وزن داد. اکنون جنین کامل و رسیده است.

به منظور آمادگی برای تولد، در اغلب موارد جنین می‌چرخد و سرش به سمت پایین قرار می‌گیرد. در مورد جنین شما نیز به همین شکل خواهد بود، سر در قسمت لگن مادر قرار می‌گیرد و کودک آماده می‌شود تا به دنیا سلام کند.




بن مایه فیلم آموزشی:


ترجمه فيلم آموزشي: علي تراش چين


متخصص علمی ناظر محتوا: دکتر بهیه نام آور جهرمی

گردآوری مطلب : دکتر حمید محمدی - مریم تراشچین

طراحی آموزشی : مریم تراشچین

مشاور پروژه: دکتر مانوش مهرابی

تدوین فیلم آموزشی:  مهندس ونوس صابرزاده


1. حاملگی و زایمان(هفته به هفته) / تالیف میریام استاپارد؛ ترجمه فرهاد همت خواه - تهران: عصرکتاب،  1384

2. http://www.babycenter.com/2_inside-pregnancy-weeks-1-to-9_10302602.bc


نظرات (6)

عضويت در خبرنامه نظرات.

نمايش/پنهان شدن دیدگاه
سلام میخاستم ببینم چه غذاهایی برای محکمتر شدن کیسه آب جنین در ماههای 6-5 ماهگی مناسبتر است .ممنونم
بهاره یوسفی , مارس 02, 2013
من به تازگی انتقال جنین دادم
میخوام بدونم علائم حاملگی بعد از انتقال چیه .هنوز آزمایش بارداری ندادم
این بیماران مرتب سونو می شوند. علائم حاملگی مانند حاملگی طبیعی است . در صورت سقط، تست حاملگی بعد از 2 هفته باید مثبت شود و تیتر آن هم رو به افزایش باشد. سونو داخلی حدود هفته 4-5 و سونو روی شکم در هفته 6 به بعد وضعیت جنین را نشان می دهد.
رزیتا , سپتامبر 19, 2012
عالی بود ممنون
یکتا , ژوئیه 01, 2012
غذاهایی که برای خانم های باردار مضره
سلام می تونم خواهش کنم یگید چه غذاهایی در دوران بارداری مضره
کلیه غذاهایی که در حالت عادی مضر هستند مثل چیپس، پفک (junk food) و همچنین شیرینی و چربی بیش از حد در حاملگی هم مضر هستند.
ماریا , فوریه 11, 2012
لالای فرشته
دوستان سلام
لطف کنید به سایت لالای فرشته سری بزنید وبه دوستان اطلاع دهید
با عرض سلام و احترام، مطالب و فيلمها بسيار ارزنده مي باشد. خواهشمند است در مورد زايمان طبيعي و سزارين نيز فيلم آموزشي تهيه شود تا در آموزش به زنان باردار مورد استفاده قرار گيرد.
با تشكر
دكتر عليپور از شهرستان نوشهر
دكتر عليپور , سپتامبر 21, 2010

نوشتن دیدگاه

كوچكتر | بزرگتر

آخرین بروزرسانی ( چهارشنبه ، 7 فروردين 1392 ، 11:54 )  

آمار بازدیدکنندگان

101036این هفتهmod_vvisit_counter
127761هفته گذشتهmod_vvisit_counter
156402این ماهmod_vvisit_counter
627610ماه گذشتهmod_vvisit_counter
13951490کل بازدیدهاmod_vvisit_counter

بازدیدکنندگان: 365 مهمان حاضر
IP شما:
امروز: 18 مهر 1394

تماس با سرپرست

Untitled document

تماس با سرپرست این بخش

دکتر مانوش مهرابی

سرطان پستان

Untitled document


نمایه توده بدنی(BMI)

Untitled document


نظرسنجی مطالب آموزشی سلامت عموم

کیفیت مطالب آموزشی سلامت عموم ارائه شده در این بخش از دیدگاه شما چگونه است؟


Untitled document book

مجله یادگیری الکترونیکی

Untitled document


تصاویر پانورامای شیراز

Untitled document


همایش یادگیری الکترونیکی

Untitled document


Display Pagerank